Man van die bos…

orangutan-4023x2656-bali-rain-monkey-2015-sony-world-photography-6150

So ontmoet ons twee mekaar in die “Bali Zoo”, een heerlike sweetwarm middag. Ek maak myself tuis op ñ bankie en sit my sit. Want hierdie is nodig om bekyk te word, die bekende orangoetangs van Indonesië. Hulle is vegetariërs, leef van blare en vrugte.

Met daai lang arms word ek so op my eie vermaak. Asof ñ ganse gehoor hom aanmoedig, swaai hy van tak tot tak, en loer net af en toe oor sy skouer of ek nog dophou.

Ek het maar self besluit dit is ñ hy, met dié dat applous nou so nodig is. Hom so aanvuur. Doer eenkant hang sy ma rond, besig om in haar weelderige rooibruin hare rond te krap. “Grooming tyd”. Terwyl iémand dan nou vir Raspertjie besig hou. My naam vir hom.

Die woord ‘orangoetang’ word as ‘man van die bos’ vertaal, met dié dat hulle 97% dieselfde DNA as ons het. So sê die boeke hoor, nie ek nie. Die wyfie is glo baie danig oor haar enkele kleintjie nadat sy 9 maande lank dragtig was…en sy versorg hom nougeset vir nog drie jaar, tot sy weer paar. Dink net nie hierdie sal vir die menslike spesie nie werk nie?

Raspertjie. Om hom in sy natuurlike omgewing te beleef, is ñ vier dae bootrit tot by die naaste rehabilitasie park. Terwyl jy op ñ eenvoudige ‘klotok’ of huisboot ronddryf, kan jy hulle tussen die bome dophou.

Raspertjie sal oor ñ paar jaar baie groot hang wange ontwikkel, dit doen dit glo vir die wyfies. Dalk baie soos ñ ‘six-pack’? Of ñ stewige paar boudjies…ai, die gedagtes wat nou so kan dwaal…

En as twee mannetjies om ñ wyfie se aandag meeding, storm hulle mekaar. En breek dan takke.

As een steeds nie die aftog blaas nie, tekkel hulle mekaar.

Dink bietjie daaraan. Jou twee ‘lovers’ ding mee om jou aandag. Storm mekaar ja, maar draai dan vinnig weg, gryp die naaste boomtak, en breek dié. Loop ñ draai, vat ñ sluk Castle Lager, swaai aan ñ balk of twee, of dan liewer “punch” ñ hou of twee in die lug, en kom terug om tande te wys. 97% DNA??? Mmmm.

Op ñ stadium gee Raspertjie se ma so ñ baie vreemde grom, laat los hy als en gaan sit naby haar op ñ tak.

En toe ek wegstap, bietjie bekaf omdat ek sumier verskoon is, begin dit heerlik reën.

 

Eendag nog…

fixedw_large_4x

O, ek weet. Ek het gesê ek wil nie onder die water rondvoeter nie. Tog, daar lê ñ wonderwêreld net onder die oppervlak…

So begin ons jongste kind twee jaar terug by my in die Bali winkel uithelp. Kom ons noem dit as deel van sy ‘gap’ jaar. En elke keer as sy Majuts, dis nou my naampie, Bali toe vlieg, is hy alleen baas. En hier, tussen al die meubels en skatte, met elk hul eie storie, doen hy die ‘snorkel ding.’ Ontdek die onbekende.

My hoop boeke word daagliks verorber, prentjies geteken, nuwe meubel-ontwerpe aan sy pa voorgelê. Hy eet Bali, proe Bali, leef Bali. Sonder dat hy nog ooit daar was.

Wel daaroor gevlieg ja, saam met Pa Nieu-Zealand ‘worldcup’ toe.

Ons twee sit ure lank en gesels oor die lewe buite ons land, die anderste kulture, gelowe. Ons stry, beplan, droom.

En so, met die vat van die snorkel, en die eerste duik, gaan ñ ánderkant vir hom oop. Sien hy breër en wyer as net sy rugbywêreld en tjomme.

Om saam met jou kinders om die aardbol te ‘loop’, is so ñ waardevolle voorreg. Al sit julle in Harties op die uitskopstoele, kan julle deur ryslande stap, en vreemde tale uitlê. Nuwe kossoorte proe en op die internet “booking.com” bestudeer.

So, volgende jaar sal ek ook snorkel…dalk net met ñ ‘bal’ gedoente op my kop…maar ñ nuwe ontdekking is nou op die “bucket list”.

bali-marine-walk-tour-at-nusa-lembongan-island-bali-seawalker-tours-packages-bali-snorkeling-tour

 

img_4330

 

 

 

 

Oppas Ma…

Om enige nuwe land in die wêreld saam met jou volwasse kinders te ontdek, is ñ lekkerste lekker. Die bordjies word so ietwat verhang, en húlle loop voor, jy drentel agterna.

Rigting hou waai by die agterdeur uit. Nee wat, sy is mos nou groot en slim en ñ juffrou, sy sal weet. Jy raak verdwaal tussen nuwe wonders, in ñ ouwêreldse land. Jy giggel verspot saam met haar oor die anderse aantrek van ñ antieke kultuur. Jy flirt so ewe óók met die bitterlik mooie Italiaanse kelners, al is jy heelwat oor vyftig. Net om te kyk of jy nog kan.

Saam glip julle by kerkies in en word dan streng uitgestuur omdat die bo-arms nie toegegooi is nie. Ure lank staan julle in toue om by die Basilica of St.Mark in Venesië in te kom, en nog ure lank sit julle en kuier met ñ glas sjampanje in die hand. Laasgenoemde doen julle kort-kort, want dis goedkoper as koffie!

In Rome stap sy kilometers saam met jou omdat jy begeer om by Villa Borghese se museum die Renaissance skilderye te bekyk. En hand aan hand hardloop julle vinnig weg vir die skreeuende geestesversteurde vrou in die uitgestrekte park. Loer dan grootoog agter ñ boom uit as sy inhegtenis geneem word. Gaan sit daarna in ñ piazza en eet nog ñ pizza. En gesels dik stukke oor die lewe en die liefde.

Julle drentel in Rome se middestad rond, verwonderd oor die mooie mense wat uit lang, slap karre klim en deur portiere die winkels in begelei word. En in die aande kuier julle by Piazza Navona en luister na die straatkunstenaars se musiek.

In die oggende kry jy weer kans om haar met koffie en beskuit wakker te soen, en saans spoel jy sommer haar klere saam met joune uit.

Jy word ook vreeslik bederf, en jy geniet dit. Want jy onthou al die tye wat ñ klein dogtertjie belowe het…’eendag gaan ek vir mamma ñ mooi rok koop. ñ Pienke met blomme en vlerkies’.

Jy bekyk die wêreld deur haar jongvrou oë, en jy loop hààr ritme met ñ huppel in jou stap.

Want hierdie pragtige mensie is jóú meisiekind, jou bloedkind. En as sy effens voor jou inbeweeg met ñ ‘oppas mamma’, en die leiding neem van oor ñ besige straat loop, dan wikkel ñ verdwaalde traan teen jou wang af.

En jou hart voel warm en vol.

(opgedra aan ons oudste dogter)

Om saam met engele te dans…

08252014_metyourangels_4-300x300

Sy was twaalf jaar oud, aan die begin van ñ redelike moeilike tydperk van haar lewetjie. Baie vrae wat nie altyd beantwoord kon word nie, en binne-gevoelens wat ma glo nie altyd kon verstaan nie.

Maar daardie oggend het so anders begin, vir ons altwee. ñ Baie harde ‘MA!!!’ het my na haar kamer laat hardloop.

Wat? Hoekom klink sy so anders?

Daar was sy, voor haar kamervenster, met groot oë en salige verwondering op die gesiggie. ‘Kyk…’

Ek hét gekyk, want sy was anders, so asof ñ lig op haar val en sy innerlik skyn.

Sy het na die oop grasperk voor haar venster gewys. ‘Kyk, hulle dans.’

En in daardie oomblikke het my mamma hart net geweet, my kind sien wat ek nie gaan sien nie, maar dit is wel daar…

‘Kyk hoe dans die engele, ma. Kyk.’

Sonder om asem te haal, het ek omgespring en oor my skouer geroep.

‘Ons moet gaan saamdans, sê as ek reg is.’ Ek het die buitedeur oopgeruk, en so vinnig as menslik moontlik tot op die gras beweeg.

‘Sê as ek tussen hulle is, dan kom jy!’

Laggend en borrelend het die twee van ons vroegoggend, op die dounat gras, met uitgestrekte arms saam met die engele gedans… getiekiedraai tot ons bene wou meegee. Ek, met oë op my kind gerig en elke beweging van haar indrink, want sy dans nie net nie.

Sy dans saam met engele.

Na daardie dag het daar ñ ekstra iets tussen ons kom lê. Tussen die opgroei en grootword deur, was daar soms ñ oomblik, en dan het ek geweet. Sy onthou toe ma haar geglo het, en sonder enige twyfel saam met haar tussen engele gaan baljaar het.

(opgedra aan ons jongste meisiekind)

kids-praising-god

 

 

Met liefde…van jou pa.

woodcarver_ubud_coco_tv

Daar is ñ ou gesegde: “Give a man a fish, and you feed him for a day. Teach a man to fish, and you feed him for a lifetime”.

In Bali word baie kinders van kleins af die houtsnee-kuns geleer. As die pa, oupa en oupagrootjie almal houtsneewerkers is, kan jy maar weet. Die seuntjies word met ñ hamer en beitel groot, die dogtertjies leer weer die afrondings-proses aan.

Kry jy die kans om agter die winkel in te loer, wag ñ redelike verrassing op jou. Die Balinese “house compound”, of saamgestelde woning, sluit meestal ook ñ werksarea in. En hier, die rustigheid vanself, sal die oueres sit, met kinders ooral oor, besig om speel- speel te leer.

Ek sien nie sommer bedelaars langs die strate nie, wel af en toe ñ ma wat haar kind vorentoe stoot om die een of ander artikel aan jou te probeer verkoop. Maar dit gebeur bitter min. Die hout-artikels wat te koop aangebied word, oral oor, is so fenominaal mooi, en so gewild wêreldwyd, dat as jy iets kan skep, het jy ñ inkomste.

Terug in Suid-Afrika, in my eie winkel- wêreld, kan ek jou gewoonlik ñ storie vertel oor elke artikel, klein en groot. Waar ek dit raakgeloop het, hoe die gesinnetjie lyk  by wie se plek dit was. In my geestesoog sien ek dan weer die prentjie voor my afspeel: die liefde en kuns wat in elke aksie ingaan, die moeite, maar ook die trots as mens bereid is om bietjie te gesels. Al is dit met gebaretaal en komiese liggaamsbewegings. Hulle voel jou woorde aan, en hul oë raak sag van dankbaarheid.

Ja-nee, hulle gee genoeg om om hul kinders die geskenk van kundigheid te gee, maar hul skep ook ñ kindervriendelike omgewing in die proses. So… nee, ek stem nie saam dat hierdie kinderarbeid is nie.

Wel hartsarbeid as ñ geskenk aan ñ kind.

 

 

 

 

Aan watter deur om te klop…

doorstep-from-wood-front-door-itself-build-doors-samples

So sit ek nou al lank na hierdie prentjie en staar. As ek voor die die keuse te staan kom, aan watter een gaan ek klop? Waarvan gaan dit vir mý afhang?

Sal ek die keuse met my gevoel maak? Soos: ek kies ry een nommer een, dit lyk die meeste soos n tronkdeur, en vandag voel ek so vasgevang in omstandighede, dat ek toegesluit WIL wees. Maar ek sal die sleutel in my sak hou, wil self kan uitstap.

Gaan my brein liewer besluit…ry vier, tweede van links. Agter hierdie deur is sukses en gehalte. Hier moet ek in.

Deur een ry drie trek weer my verbeelding aan. Hier is ñ ‘aardse’ lewe aan die anderkant. Houtdeur wat net gepolitoer is, niks hoef toegeverf te word nie.

En die pienk deur met die wit pilaartjies, gaan daar huislikheid en gemak uitpeul as ek oopstoot?

Of moet ek liewer net omdraai en wegstap. Hoekom vreemde deure oopdruk. Hoekom so antwoorde op als soek. Hoekom nie net op die bankie oorkant die staat gaan stilsit en wag dat dit skemer word nie.

En as die bus dan stilhou, saam wegry.

My ou moeks…

 

p1030166

Vandag sou mamma 82 jaar oud geword het, en sekerlik steeds saam met my Bali toe wou oorhop. Ons het sulke pret gehad, my ma. So oneindig lekker saam gelag, die eiland wêreld deurkruis en ‘geproe’, met volle oorgawe… My moekie wat gevul was met drome en stories, wat kon gedigte skryf vol hartsliefde. My mensemens mams.

Ons meisiekinders se oumie.

Ek sit mamma vandag daar uit in die kuberruim, want ñ hart van goud moet vir die nageslag bewaar word.

En hier in my hoekie brand ek vir my mans ñ kers.